بازیهایی مثل Veterum دقیقاً همانهایی هستند که وقتی اسمشان را میشنوم، اول دست به شک میروم. یک تاکتیکال آرپیجی تیره که هنوز در دسترسی زودهنگام است، با دنیایی نیمهباز و وعدههای بزرگ. من از آن دست بازیبازهایی هستم که در دوران نبود اینترنت و فروشگاههای دیجیتال، یک بازی را آنقدر تکرار میکردم تا همهی رازهایش را در بیاورم؛ برای همین بازیهای با ارزش تکرار بالا هنوز هم برایم حکم طلا را دارند. اما از طرف دیگر، دیدن نقشهای پر از آیکون و فعالیتهای تکراری فوراً حالم را بد میکند. برای همین با یک پیشفرض منفی وارد Veterum شدم: فکر میکردم دوباره یکی از آن تجربههای بیجان را میبینم که همهچیز را به دل رندوم میسپارند. اما بعد از چند هفتهای که با این بازی گذراندم، باید اعتراف کنم که برخلاف انتظارم بیشتر اوقات مرا به خودش مشغول کرد؛ آن هم نه به خاطر یک داستان بزرگ، بلکه به خاطر سیستمهایی که حوصله دارند و نمیخواهند با یک نقشهی شلوغ حواسم را پرت کنند.
Veterum در اولین نگاه مرا به یاد بازیهای رومیزی میاندازد؛ دنیایی که در آستانهی آخرالزمان است و گروهی از نگهبانان درگاه باید جلوی فاجعهای را بگیرند. از همان ابتدا مشخص است که روایت، اولویت اول بازیساز نیست. داستان خطی یا کمپینی وجود ندارد و فعلاً باید با همین جهان، مأموریتهای پراکنده و گروهت همراه شوی. به عنوان کسی که عاشق قصههای خوب است، اول این نبودِ روایت اذیتم کرد. اما هرچه جلوتر رفتم، فهمیدم که شاید این تصمیم عاقلانه باشد؛ چون تمرکز کامل روی گیمپلی، تجربه را شبیه به یک بازی رومیزی زنده کرده است. در این دنیای تاریک، انسانها، دورفها، الفها و وحشیها هرکدام هویت بصری و رفتاری خودشان را دارند و ترکیب آنها در گروه، به برنامهریزی قبلی نیاز دارد.
حلقهی اصلی بازی مرا به یاد بازیهای استراتژیک قدیمی میاندازد: در یک دنیای تولیدشده به گشتوگذار میروید، مأموریت میگیرید، با گروههای متخاصم روبهرو میشوید و بین منابع و ریسک تصمیم میگیرید. نکتهای که باعث شد اعتماد من جلب شود این بود که جهان به معنای مرسوم کلمه باز نیست؛ یعنی با فهرستی از کارهای تکراری روبهرو نمیشوید. بله، مأموریتها و نقشهها بهصورت رویهای ساخته میشوند، اما همین رندوم بودن در ترکیب با تصمیمهای کوچک من، هر سفر را به یک داستان کوتاه تبدیل میکند. یادم میآید یک بار برای عبور از رودخانهای باید راهی پیدا میکردم و دو راه پیش رویم بود: یکی حمله به کمپ دشمن و دیگری گشتن دنبال گذرگاه امن. بازی به من نگفت کدام درست است، فقط ابزارش را در اختیارم گذاشت. این دقیقاً همان چیزی است که از یک سندباکس میخواهم.
مهمترین بخش بازی، مبارزات نوبتی روی شبکهی ششضلعی است. در ظاهر شبیه به آثار مشابه است، اما جزئیات زیادی دست به دست هم میدهند تا هر نبرد یک پازل باشد. موقعیت سربازان، خط دید، زمین، آبوهوا، روحیه و خستگی؛ همه در نتیجهی ضربهها تأثیر میگذارند. این حجم از متغیرها ممکن است در ابتدا ترسناک باشد، اما بازی خیلی زود قاعدههایش را یاد میدهد. درست است که چند ساعتی طول میکشد تا بفهمی هر کدام از این اعداد چه معنایی دارند، ولی وقتی این زبان را یاد بگیری، تقریباً همهچیز قابل پیشبینی میشود. برخلاف بسیاری از بازیهای تاکتیکال که خطر را از طریق ضریب شانس مصنوعی بالا میبرند، اینجا شکست معمولاً نتیجهی یک محاسبهی اشتباه است. دردناک است، اما عادلانه. دقیقاً همان چیزی که من از یک بازی سخت میخواهم.
چیزی که واقعاً مرا شیفتهی خودش کرد، امکان استفاده از محیط در نبرد است. در یک نبرد سخت، رودخانهای را منجمد کردم تا مسیر نیروهای دشمن را عوض کنم و بعد با ساختن سنگر، آنها را در یک دره به دام انداختم. این لحظهها به من احساس هوشمندی میداد، نه اینکه فقط دستور حمله بدهم. کاش تعداد بازیهای نوبتی که به این شکل به محیط اهمیت میدهند بیشتر بود. این تعامل فقط به مبارزه محدود نمیشود؛ در نقشهی جهانی هم گاهی با موانع محیطی روبهرو میشوید که برای رد شدن از آنها باید از مهارتهای گروهتان استفاده کنید. همین ظرافتهاست که یک مکانیک ساده را به بخشی فراموشنشدنی تبدیل میکند.
یکی دیگر از نقاط قوت، مدیریت نیروهاست. اینجا فقط یک شخصیت را کنترل نمیکنید؛ یک گروه رو به رشد میسازید. هر عضو، با پیشینه و مهارتهای خاص خودش، میتواند در شرایط متفاوت بدرخشد. من بیش از یک بار مجبور شدم تصمیم بگیرم که یک جنگجوی تازهنفس را ببرم یا یک کهنهسرباز خسته را نگه دارم. این تصمیمها گاهی لحظهای و گاهی بلندمدت هستند و باعث میشوند به تکتک نفرات وابسته شوید. وقتی یکی از شخصیتهای مورد علاقهام در نبرد افتاد، واقعاً ناراحت شدم؛ چیزی که در بازیهای رویهای کمتر پیش میآید. بازی به شما میآموزد که گروه فقط مجموعهای از عددها نیست؛ هر کسی نقطهضعفی دارد و باید مراقب او باشید.
در مورد سختی، بازی تعادل خوبی برقرار کرده است. من عاشق بازیهایی هستم که سخت هستند، اما فقط به شرطی که شکست از خطاهای من باشد، نه از شانسی که نمیتوانستم کنترلش کنم. Veterum مرا به یاد Battle Brothers میاندازد، اما در مقایسه با آن، اینجا خبری از شکنجهی دائمی و بیمورد نیست. هنوز هم اگر بیاحتیاط باشید، نابود میشوید؛ ولی مرز بین چالش و بیعدالتی بهتر رعایت شده است. گاهی پیش میآید که نقشهای تصادفی در همان چند نوبت اول شما را در موقعیت وحشتناکی قرار دهد، اما بیشتر اوقات راه حل وجود دارد، فقط باید پیدایش کنید.
از نظر بصری، Veterum ظاهر مینیمال و تاریکی دارد که حس یک نسخ خطی قدیمی را منتقل میکند. شاید انیمیشنهای نبرد چندان پرزرقوبرق نباشند، اما طراحی محیطها و نورپردازی به فضا عمق داده است. موسیقی هم در خدمت جو قرار دارد؛ بیشتر مواقع آرام و نامحسوس است و وقتی وارد نبرد میشوید، به تپش میافتد. هیچکدام از اینها به تنهایی شاخص نیستند، اما در کنار هم دنیایی قابل قبول و وهمآلود میسازند. در طول بازی چند بار با غروبهایی روبهرو شدم که واقعاً حس خطر و تنهایی را منتقل میکرد. این موفقیت بزرگی برای یک بازی با بودجهی مستقل است.
در طول این چند هفته، بارها پیش آمد که یک نبرد را با ترکیب و تاکتیک اشتباه شروع کردم و شکست خوردم. اما چیزی که باعث شد دوباره برگردم، همین شکستها بودند. بازی به جای جریمه کردن بیرحمانه، به من فرصت میداد تا از اشتباههایم درس بگیرم. یادم است یک بار در برابر گروهی از دشمنان که از پشت به ما حمله کرده بودند، غافلگیر شدم و تقریباً کل گروهم را از دست دادم. بار دوم با تغییر مسیر و استفاده از زمین، همان نبرد را به یک پیروزی قاطع تبدیل کردم. این حس پیشرفت، همان چیزی است که در بازیهای تاکتیکال دوست دارم. علاوه بر این، وجود ویرایشگر واحد و نقشه، مرا به یاد روزهایی میاندازد که در بازیهای قدیمی ساعتها مشغول ساختن سناریوهای شخصی بودم. حتی اگر فعلاً فرصت نکنم عمیقاً وارد این بخشها شوم، میدانم که این ابزارها میتوانند عمر بازی را به شکل قابل توجهی افزایش دهند و جامعهی بازیکنان را به خالقان محتوا تبدیل کنند.
با اینکه بازی هنوز در دسترسی زودهنگام است، محتوای فعلیاش بیش از حد انتظارم بود. چندین منطقه با حالوهوای متفاوت، انواع دشمنان و مأموریتهای فرعی که صرفاً پرکننده نیستند، بازی را در وضعیت قابل دفاعی قرار میدهند. از آن طرف، ابزارهای ساخت واحد و ویرایشگر نقشه هم وجود دارند که برای کسانی مثل من که عاشق درست کردن سناریوی خودشان هستند، یک دنیای بزرگ است. هنوز عمیقاً سراغ ادیتور نرفتهام، اما بودنش حس خوبی دارد؛ چون یعنی بازی میتواند بعد از تمام شدن محتوای اصلی هم زنده بماند. شاید همین آیندهنگری است که به یک بازی در دسترسی زودهنگام وزن بیشتری میدهد.
اما بازی بدون نقص نیست. اولین چیزی که اذیتم کرد، نبود هرگونه روایت منسجم بود. حتی در بازیهای سندباکسی هم احتیاج به یک ریسمان برای دنبال کردن دارم. وقتی مدت زیادی از بازی گذشت، دیگر انگیزهی داستانی نداشتم و ادامه دادن صرفاً برای کشف مکانیکها بود. دوم اینکه هرچقدر مأموریتهای رویهای در ابتدا متنوع بودند، بعد از مدتی الگوهایشان را لو میدهند. ممکن است کمی جلوتر بروید و احساس کنید قبلاً همین مأموریت را انجام دادهاید؛ با اسامی و شکلهای مختلف. این مسئله مخصوصاً برای کسی که دنبال محتوای عمیق است، بعد از ساعتها آزاردهنده میشود. سوم، تعادل برخی نبردها بهشدت به نقشهی تولیدشده بستگی دارد و گاهی یک شروع بد میتواند یک نبرد را تقریباً از همان ابتدا ناعادلانه کند.
با این حال، در مجموع تجربهی من مثبت بود. من پیش از شروع بازی نگران بودم که با یک نقشهی بزرگ و پر از بیخودی روبهرو شوم؛ اما Veterum ثابت کرد که میتواند با تکیه بر سیستمهای بههمپیوسته، حتی بدون داستان، یک بازی جذاب باشد. به نظرم بازی برای آن دسته از افرادی ساخته شده که عاشق تجربه کردن ترکیبهای مختلف نیرو هستند و از محاسبهی دقیق لذت میبرند. اگر شما هم مثل من از آنهایی هستید که بعد از تمام شدن یک بازی دوباره آن را با قوانین جدید شروع میکنید، احتمالاً این بازی خیلی زود به یکی از عادتهایتان تبدیل میشود.
در نهایت، Veterum برای من یک تجربهی بهیادماندنی بود؛ از آن دست بازیهایی که بعد از تمام کردنش دلم میخواهد فوراً یکبار دیگر با ترکیب گروهی متفاوت شروع کنم. به شرطی که بتوانید از نبود داستان بگذرید و حوصلهی یادگیری سیستمهای عمیق را داشته باشید، این بازی یکی از همان گنجینههای دستکمگرفته است. اما اگر دنبال یک کمپین سینمایی و داستانی هستید، بهتر است فعلاً صبر کنید. من ترجیح میدهم همین الان در دنیای تاریک و نابخشندهاش غرق شوم؛ چون میدانم در ازای هر اشتباه، چیزی یاد میگیرم و بازی به من فرصت دوباره میدهد.
- مبارزات نوبتی عمیق با تعامل محیطی هوشمندانه
- ارزش تکرار بالا به لطف تولید رویهای و تصمیمهای معنادار
- مدیریت و رشد گروه، وابستگی واقعی به شخصیتها ایجاد میکند
- سختی عادلانه و قابل یادگیری که به هوش بازیکن احترام میگذارد
- ابزارهای ادیتور و مدینگ برای افزایش عمر بازی
- نبود داستان و روایت منسجم در نسخهی فعلی
- تکراری شدن مأموریتهای رویهای بعد از ساعتها
- برخی نبردها به دلیل نقشهی تصادفی از ابتدا ناعادلانه هستند
- ابزارهای آموزشی برای یادگیری سیستمهای پیچیده کافی نیستند
IRG Review Iran Game Review







